Logo Eibarko Udala
baltz
1. [beltz] . izond. (TE). Negro,-a.   Ikatzan kolorekua. Alargun harek, soiñeku baltza eruan eban hill arte. / Aquella viuda vistió luto hasta la muerte. Ik. baltx.
2. [beltz] . izond. (TE). Terrible, espantoso,-a, nefando,-a, triste, desgraciado,-a.   Zeozer txarra aitzen emoteko: tristia, negargarrixa, bildurgarrixa, zoritxarrekua. Baltza be baltza harek ein dabena. / Nefando lo que aquél ha hecho. / Baltzena zan, hangotxe apopillajia pagatzeko lain be ez ebala eukitzen. (Zirik 142). Ik. itzal.
3. [beltz] . izond. (TE). De piel oscura, moreno,-a. Ik. baltzerako, baltx.  Modu afektibuan esateko, palatalizaziñua egitten da sarri, eta askotan repetiduta esaten da: baltxa, bal-baltxa, "morenito,-a" esateko.
4. [beltz] . iz. (TE). Liberal, en las carlistadas. Txapel-zurixak herrixan sartu baiño lehen, baltzak urten bihar izan eben. / Antes de que los boinas blancas entraran en el pueblo, los negros hubieron de huir.
5. [beltz] . iz. (TE). Negro,-a, de raza.   "Etíope de las Escrituras" (TE, 214). Ez dogu ezagutu guk baltzik gure aldietan. / No hemos conocido negros en nuestros términos.
baltz egin. esap. (TE). Escribir. Papelak baltz eitten kerizan edo pikatxoiakin euzki-galdatan jardun, ez da bardiña. / No es lo mismo escribir a la sombra que trabajar con el pico al sol.
baltza izan. esap. (EEE). Ser terrible, ser duro, ser tremendo. Baltza dok ba! Holakua be neri pasau bihar! / Hau dok baltza! Bosgarren pisutik jausi eta hor dabik dantzan.  "Harridura edo haserrea adierazteko interjekzioetan asko erabiltzen da" (EEE, 24).
baltzeko. iz. (NA). Carta de la baraja: caballo, sota y rey. Baltzekua jokuan, txotia eta erregiak eta... Batzuek "baltzak" be esaten detse. Ik. txota, txaldun.
Baltz [beltz] . gatxiz. (TE). Moreno (apodo), negro (apodo). Eibarko astorik jakintsuenan jabe, Anton Baltz. / Marzelo Katu-baltza, esakera zorrotz askon jabia.
6. gatxiz. (TE). Buru (apodo). Burunian ein dogu afari kontentuzgarrixa. / Donde Buru hemos hecho una cena contentosa.